Τεχνικές βιοψίας προστάτη: μικρο-υπέρηχος ExactVu, fusion με BK και bioPSee, ρομποτικό Mona Lisa — πώς επιλέγω

Τεχνικές βιοψίας προστάτη: μικρο-υπέρηχος ExactVu, fusion με BK και bioPSee, ρομποτικό Mona Lisa — πώς επιλέγω

Η βιοψία προστάτη δεν είναι μία διαδικασία ίδια για όλους. Στο ΙΑΣΩ έχω στη διάθεσή μου σύγχρονα, διεθνώς τεκμηριωμένα συστήματα διαγνωστικής βιοψίας: τον μικρο-υπερηχογράφο ExactVu, το σύστημα fusion BK, το λογισμικό bioPSee και το ρομποτικό σύστημα Mona Lisa. Στη σελίδα αυτή εξηγώ πώς λειτουργεί το καθένα, τι δείχνουν τα δεδομένα και με ποια κριτήρια επιλέγω για κάθε ασθενή.

Για το τι είναι η βιοψία, πότε χρειάζεται, τι θα νιώσετε και τι ακολουθεί, διαβάστε τον πλήρη οδηγό Βιοψία προστάτη.

Περιεχόμενα

• Γιατί περισσότερα από ένα συστήματα
• Τι σημαίνει «fusion»
• 1. Μικρο-υπέρηχος ExactVu: διορθική και διαπερινεϊκή βιοψία
• 2. Διαπερινεϊκή fusion και cognitive fusion με το σύστημα BK
• 3. Fusion βιοψία με το σύστημα bioPSee
• 4. Ρομποτική fusion βιοψία με το σύστημα Mona Lisa
• Σύγκριση με μια ματιά
• Πώς επιλέγω
• Συχνές ερωτήσεις

Γιατί περισσότερα από ένα συστήματα

Κάθε ασθενής φέρνει διαφορετικό πρόβλημα: μια μικρή εστία στην κορυφή του αδένα, πολλές εστίες σε μεγάλο προστάτη, μια ασαφή μαγνητική, προηγούμενες αρνητικές βιοψίες ή αδυναμία να γίνει μαγνητική. Ένα μόνο μηχάνημα δεν απαντά εξίσου καλά σε όλα. Η δυνατότητα να επιλέγω ανάμεσα σε διαφορετικές τεχνολογίες σημαίνει ότι η μέθοδος προσαρμόζεται στον ασθενή, και όχι ο ασθενής στο μηχάνημα που τυχαίνει να υπάρχει.

Τι σημαίνει «fusion»

Η μαγνητική δείχνει πού βρίσκεται η ύποπτη εστία, αλλά η βιοψία γίνεται με καθοδήγηση υπερήχου, όπου η εστία συχνά δεν φαίνεται. Η «σύντηξη» (fusion) λύνει αυτό το πρόβλημα: μεταφέρει τη θέση της εστίας από τη μαγνητική στην εικόνα του υπερήχου της στιγμής, ώστε η βελόνα να φτάσει εκεί ακριβώς. Αυτό μπορεί να γίνει με λογισμικό, με ρομποτικό βραχίονα ή νοερά, από έμπειρο ιατρό (cognitive fusion). Ο μικρο-υπέρηχος προσθέτει μια τέταρτη δυνατότητα: να φανεί η ίδια η εστία στον υπέρηχο, με πολύ μεγαλύτερη ευκρίνεια.

Με τα συστήματα BK, bioPSee και Mona Lisa η προσπέλαση είναι διαπερινεϊκή, δηλαδή μέσω του δέρματος του περινέου. Με το ExactVu η βιοψία μπορεί να γίνει διαπερινεϊκά ή διορθικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις προτιμώ τη διαπερινεϊκή οδό, όπως συστήνουν οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες (EAU 2026), λόγω του μικρότερου κινδύνου λοιμώξεων. Αναλυτικά: Διαπερινεϊκή ή διορθική βιοψία.

1. Μικρο-υπέρηχος ExactVu: διορθική και διαπερινεϊκή βιοψία

Το ExactVu είναι υπερηχογράφος που λειτουργεί στα 29 MHz, έναντι περίπου 6–9 MHz του συμβατικού διορθικού υπερήχου. Η περίπου τριπλάσια ανάλυση επιτρέπει να φανούν λεπτομέρειες της αρχιτεκτονικής του ιστού του προστάτη και να βαθμολογηθούν οι ύποπτες περιοχές με την κλίμακα PRI-MUS, που λειτουργεί αντίστοιχα με το PI-RADS της μαγνητικής.

Το χρησιμοποιώ με δύο τρόπους:

• Υπερηχογράφημα προστάτη υψηλής ανάλυσης: λεπτομερής απεικόνιση του αδένα και των ύποπτων περιοχών, ως συμπλήρωμα της μαγνητικής.
• Καθοδήγηση βιοψίας, διορθικής ή διαπερινεϊκής: οι εστίες στοχεύονται σε πραγματικό χρόνο. Όπου υπάρχει μαγνητική, οι εικόνες της μπορούν επιπλέον να συγχωνευθούν με τον μικρο-υπέρηχο.

Η τυχαιοποιημένη, πολυκεντρική μελέτη OPTIMUM (JAMA, 2025), σε άνδρες χωρίς προηγούμενη βιοψία, έδειξε ότι η βιοψία με καθοδήγηση μικρο-υπερήχου δεν υστερεί έναντι της fusion βιοψίας με μαγνητική στην ανίχνευση κλινικά σημαντικού καρκίνου. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τον κατασκευαστή, κάτι που αναφέρω για πληρότητα. Οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες εξακολουθούν να θεωρούν τη μαγνητική βάση της διάγνωσης· ο μικρο-υπέρηχος τη συμπληρώνει.

Το προτιμώ για: ασθενείς που δεν μπορούν να κάνουν μαγνητική (π.χ. βηματοδότης, έντονη κλειστοφοβία), ασαφή ή οριακά ευρήματα μαγνητικής (π.χ. PI-RADS 3), δεύτερη ματιά σε περιοχές που η μαγνητική δεν ανέδειξε, και περιπτώσεις όπου ενδείκνυται διορθική προσπέλαση, ώστε και τότε η βιοψία να παραμένει στοχευμένη.

2. Διαπερινεϊκή fusion και cognitive fusion με το σύστημα BK

Το σύστημα BK συνδυάζει υπερηχογράφο υψηλής ευκρίνειας με διπλάνο διαπερινεϊκό ηχοβολέα και ενσωματωμένο λογισμικό σύντηξης. Οι εικόνες της μαγνητικής «προσανατολίζονται» ώστε να αντιστοιχούν στη θέση του προστάτη τη στιγμή της βιοψίας, και οι στόχοι εμφανίζονται πάνω στην εικόνα του υπερήχου σε πραγματικό χρόνο, χωρίς να διακόπτεται η ροή της εξέτασης.

Με το ίδιο σύστημα εφαρμόζω και τη γνωστική (cognitive) fusion: μελετώ αναλυτικά τη μαγνητική και «μεταφέρω» νοερά τη θέση της εστίας στην εικόνα του υπερήχου, χωρίς λογισμικό συγχώνευσης. Η τυχαιοποιημένη μελέτη FUTURE (European Urology, 2019) συνέκρινε τις τρεις μεθόδους στόχευσης (cognitive, fusion με λογισμικό, βιοψία μέσα στον μαγνήτη) και δεν βρήκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην ανίχνευση κλινικά σημαντικού καρκίνου.

Το προτιμώ για: τις περισσότερες στοχευμένες διαπερινεϊκές βιοψίες με σαφή ευρήματα μαγνητικής· την cognitive fusion ειδικά για μεγάλες, ευδιάκριτες εστίες, όταν η απλούστερη και ταχύτερη διαδικασία προσφέρει την ίδια ακρίβεια.

3. Fusion βιοψία με το σύστημα bioPSee

Το bioPSee είναι σύστημα λογισμικού σχεδιασμένο για τη διαπερινεϊκή βιοψία. Οι εικόνες της μαγνητικής συγχωνεύονται σε πραγματικό χρόνο με τον υπέρηχο και δημιουργείται τρισδιάστατο μοντέλο του προστάτη. Ο υπέρηχος στερεώνεται σε βηματικό μηχανισμό (stepper) και οι βελόνες οδηγούνται μέσω πλέγματος (grid), με καταγραφή της ακριβούς θέσης κάθε λήψης.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι η χαρτογράφηση: ξέρουμε από πού ακριβώς πάρθηκε κάθε πυρήνας και μπορούμε να επιστρέψουμε στο ίδιο σημείο σε μελλοντική βιοψία.

Το προτιμώ για: μικρές ή δύσκολα προσβάσιμες εστίες, ασθενείς σε ενεργητική παρακολούθηση (όπου η επανάληψη από το ίδιο σημείο έχει αξία) και περιπτώσεις που χρειάζονται λεπτομερή χαρτογράφηση πριν από εστιακή θεραπεία.

4. Ρομποτική fusion βιοψία με το σύστημα Mona Lisa

Το Mona Lisa είναι ρομποτικό σύστημα διαπερινεϊκής βιοψίας. Ο στόχος σχεδιάζεται πάνω στο τρισδιάστατο μοντέλο και ο ρομποτικός βραχίονας ευθυγραμμίζει αυτόματα τον οδηγό της βελόνας με τον στόχο, χωρίς χειρωνακτική ευθυγράμμιση.

• Πρόσβαση σε ολόκληρο τον αδένα από ένα ή δύο σημεία εισόδου στο περίνεο, άρα λιγότερες διατρήσεις του δέρματος.
• Σταθερή τοποθέτηση της βελόνας, ανεξάρτητα από το χέρι του χειριστή.
• Γίνεται με τοπική αναισθησία ή μέθη, ανάλογα με την έκταση της βιοψίας και τον ασθενή.

Το προτιμώ για: ασθενείς με πολλαπλές εστίες, μεγάλους αδένες όπου η πρόσβαση με πλέγμα είναι δυσκολότερη, και όταν η ελάχιστη δυνατή επιβάρυνση του δέρματος έχει σημασία.

Σύγκριση με μια ματιά

Και με τα τέσσερα συστήματα η βιοψία γίνεται με τοπική αναισθησία ή μέθη, χωρίς νοσηλεία. Τι θα νιώσετε: Πονάει η βιοψία προστάτη;

Πώς επιλέγω

Κανένα μηχάνημα δεν αντικαθιστά την κλινική κρίση. Η επιλογή εξαρτάται από:

• το μέγεθος, τη θέση και τον αριθμό των εστιών στη μαγνητική,
• το αν έχει γίνει ή μπορεί να γίνει μαγνητική,
• τον όγκο του προστάτη και την ανατομία του ασθενούς,
• το ιστορικό (προηγούμενες αρνητικές βιοψίες, ενεργητική παρακολούθηση, σχεδιαζόμενη εστιακή θεραπεία),
• τη γενική κατάσταση υγείας και την προτίμηση ως προς την αναισθησία.

Αξιολογώ προσωπικά τη μαγνητική κάθε ασθενούς, συζητώ μαζί του τις επιλογές και προτείνω τη μέθοδο με τον καλύτερο συνδυασμό ακρίβειας, ασφάλειας και άνεσης για τη δική του περίπτωση. Η βιοψία πραγματοποιείται στο Νοσοκομείο ΙΑΣΩ· η προεξέταση και η συζήτηση των αποτελεσμάτων γίνονται στα ιατρεία στο ΙΑΣΩ και στην Ελευσίνα.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια μέθοδος βιοψίας προστάτη είναι καλύτερη;

Δεν υπάρχει μία «καλύτερη» για όλους. Τα συγκριτικά δεδομένα (μελέτες FUTURE και OPTIMUM) δείχνουν παρόμοια διαγνωστική απόδοση στα χέρια έμπειρου ιατρού. Η διαφορά είναι στο ποια ταιριάζει στη συγκεκριμένη εστία και στον συγκεκριμένο ασθενή, και γι’ αυτό έχει αξία να υπάρχουν περισσότερες από μία επιλογές.

Τι είναι ο μικρο-υπέρηχος ExactVu;

Είναι υπερηχογράφος υψηλής συχνότητας (29 MHz) με περίπου τριπλάσια ανάλυση από τον συμβατικό διορθικό υπέρηχο. Δείχνει λεπτομέρειες του ιστού του προστάτη σε πραγματικό χρόνο και επιτρέπει στοχευμένη βιοψία, διορθικά ή διαπερινεϊκά.

Αντικαθιστά ο μικρο-υπέρηχος τη μαγνητική;

Όχι στη συνήθη πρακτική. Οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες εξακολουθούν να συστήνουν μαγνητική πριν από τη βιοψία. Ο μικρο-υπέρηχος τη συμπληρώνει και αποτελεί τεκμηριωμένη εναλλακτική όταν η μαγνητική δεν μπορεί να γίνει, π.χ. λόγω βηματοδότη ή έντονης κλειστοφοβίας.

Η ρομποτική βιοψία είναι πιο ακριβής;

Το ρομποτικό σύστημα προσφέρει σταθερότητα στην τοποθέτηση της βελόνας και λιγότερα σημεία εισόδου. Δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση της μαγνητικής ούτε την εμπειρία του ιατρού.

Μπορώ να διαλέξω εγώ τη μέθοδο;

Η προτίμησή σας, ιδίως ως προς την αναισθησία, μετράει. Η τελική πρόταση βασίζεται στα ευρήματα της μαγνητικής και στα υπόλοιπα κριτήρια, και σας εξηγώ πάντα γιατί προτείνω τη συγκεκριμένη τεχνική.

Όλες οι τεχνικές γίνονται στο ΙΑΣΩ;

Ναι. Η βιοψία πραγματοποιείται στο Νοσοκομείο ΙΑΣΩ. Η προεξέταση και η συζήτηση των αποτελεσμάτων γίνονται στα ιατρεία στο ΙΑΣΩ και στην Ελευσίνα.

Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ματίνα Βλάχου, MD, FEBU. Τελευταία αναθεώρηση: Οκτώβριος 2026. Πηγές: EAU Guidelines on Prostate Cancer 2026· OPTIMUM trial, Kinnaird et al., JAMA 2025· FUTURE trial, Wegelin et al., Eur Urol 2019· PRECISION, N Engl J Med 2018.