NanoKnife (IRE): εστιακή θεραπεία καρκίνου του προστάτη χωρίς θερμότητα

NanoKnife (IRE): εστιακή θεραπεία καρκίνου του προστάτη χωρίς θερμότητα

Το NanoKnife είναι σύστημα μη αναστρέψιμης ηλεκτροδιάτρησης (Irreversible Electroporation, IRE) για την εστιακή θεραπεία του καρκίνου του προστάτη. Καταστρέφει την εστία του καρκίνου με πολύ σύντομους ηλεκτρικούς παλμούς, χωρίς θερμότητα και χωρίς ακτινοβολία. Στο ΙΑΣΩ το εφαρμόζω δίπλα στο HIFU Focal One, ώστε για κάθε ασθενή να επιλέγεται η ενέργεια που ταιριάζει στη θέση της δικής του εστίας.

Περιεχόμενα

• Τι είναι η μη αναστρέψιμη ηλεκτροδιάτρηση (IRE)
• Γιατί «χωρίς θερμότητα» έχει σημασία
• Για ποιον ταιριάζει
• Πώς γίνεται, βήμα-βήμα
• Ανάρρωση
• Αποτελέσματα: η μελέτη PRESERVE
• Παρενέργειες και περιορισμοί
• Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η μη αναστρέψιμη ηλεκτροδιάτρηση (IRE)

Λεπτές βελόνες-ηλεκτρόδια τοποθετούνται γύρω από την εστία του καρκίνου. Ανάμεσά τους εφαρμόζονται παλμοί υψηλής τάσης διάρκειας μικροδευτερολέπτων. Οι παλμοί ανοίγουν μόνιμους μικροσκοπικούς πόρους στη μεμβράνη των κυττάρων, με αποτέλεσμα τα κύτταρα της περιοχής να πεθαίνουν. Ο οργανισμός απομακρύνει σταδιακά τον κατεστραμμένο ιστό τις επόμενες εβδομάδες.

Γιατί «χωρίς θερμότητα» έχει σημασία

Οι θερμικές μέθοδοι καταστρέφουν ό,τι βρίσκεται στην περιοχή που θερμαίνεται. Η IRE επηρεάζει κυρίως τις κυτταρικές μεμβράνες και σέβεται σε μεγαλύτερο βαθμό τον «σκελετό» του ιστού, δηλαδή τα αγγεία, τα νεύρα και το τοίχωμα της ουρήθρας. Επιπλέον, τα όρια της περιοχής που θεραπεύεται είναι σαφή. Αυτό την κάνει ιδιαίτερα χρήσιμη για εστίες κοντά σε δομές που θέλουμε να προστατεύσουμε: τον σφιγκτήρα της ουρήθρας (εγκράτεια) και τα νευραγγειακά δεμάτια (στύση).

Για ποιον ταιριάζει

Το NanoKnife εξετάζεται σε άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο ενδιάμεσου κινδύνου, με μία κύρια εστία ορατή στη μαγνητική και επιβεβαιωμένη με βιοψία, ιδίως όταν η εστία βρίσκεται:

• στο πρόσθιο τμήμα του προστάτη, μακριά από το ορθό,
• στην κορυφή του αδένα, κοντά στον σφιγκτήρα,
• κοντά στην ουρήθρα ή στα νεύρα της στύσης,
• σε μεγάλο αδένα, όπου η πρόσβαση από το ορθό είναι δυσκολότερη.

Επειδή απαιτεί γενική αναισθησία, συνεκτιμάται η γενική κατάσταση υγείας και το καρδιολογικό ιστορικό. Γενικά κριτήρια καταλληλότητας: Εστιακή θεραπεία: για ποιον είναι κατάλληλη.

Πώς γίνεται, βήμα-βήμα

1. Σχεδιασμός: με βάση τη μαγνητική και τον χάρτη της στοχευμένης βιοψίας ορίζω την περιοχή θεραπείας και τη θέση των ηλεκτροδίων.
2. Αναισθησία: γενική, με πλήρη μυοχάλαση, στο χειρουργείο του ΙΑΣΩ.
3. Τοποθέτηση ηλεκτροδίων: μέσω του δέρματος του περινέου, με οδηγό πλέγματος και καθοδήγηση υπερήχου με σύντηξη εικόνων, όπως στη διαπερινεϊκή fusion βιοψία.
4. Εφαρμογή παλμών: οι παλμοί συγχρονίζονται με τον καρδιακό ρυθμό για μεγαλύτερη ασφάλεια. Συνολική διάρκεια συνήθως 1–2 ώρες.
5. Ολοκλήρωση: ουροκαθετήρας για λίγες ημέρες· έξοδος συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

Ανάρρωση

Η ανάρρωση είναι συνήθως γρήγορη. Μπορεί να υπάρχει ενόχληση στο περίνεο, συχνουρία ή λίγο αίμα στα ούρα για μερικές ημέρες ή εβδομάδες. Ελαφριές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες· έντονη άσκηση, ποδήλατο και σεξουαλική επαφή συνήθως μετά από 2–4 εβδομάδες. Επικοινωνήστε άμεσα αν εμφανιστεί πυρετός, αδυναμία ούρησης ή έντονη αιματουρία.

Αποτελέσματα: η μελέτη PRESERVE

Η PRESERVE (European Urology, 2025) είναι μεγάλη προοπτική πολυκεντρική μελέτη του NanoKnife στον προστάτη: 121 ασθενείς με καρκίνο ενδιάμεσου κινδύνου σε 17 κέντρα. Στους 12 μήνες:

• το 84% δεν είχε κλινικά σημαντικό καρκίνο στην περιοχή που θεραπεύτηκε (κριτήριο Delphi)· με το αυστηρότερο κριτήριο, απουσία οποιουδήποτε καρκίνου στη βιοψία ελέγχου, το ποσοστό ήταν 71%,
• η εγκράτεια διατηρήθηκε στο 96% (έναντι 97% πριν από τη θεραπεία),
• το 84% όσων είχαν καλή στύση πριν από τη θεραπεία τη διατήρησαν.

Με βάση τη μελέτη αυτή, το σύστημα έλαβε έγκριση από τον αμερικανικό FDA για την αφαίρεση ιστού του προστάτη (Δεκέμβριος 2024), ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση φέρει σήμανση CE για τον καρκίνο του προστάτη ενδιάμεσου κινδύνου. Η παρακολούθηση είναι ακόμη σύντομη· τα μακροχρόνια αποτελέσματα συνεχίζουν να μελετώνται.

Παρενέργειες και περιορισμοί

• Παροδική αιματουρία, ενοχλήσεις στην ούρηση και ενόχληση στο περίνεο.
• Παροδική επίσχεση ούρων ή ουρολοίμωξη σε μικρό ποσοστό.
• Επηρεασμός της στύσης σε ορισμένους ασθενείς, συνήθως μικρότερος από τις ριζικές θεραπείες.
• Στην PRESERVE, σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα (βαθμού 3) σχετιζόμενα με τη διαδικασία καταγράφηκαν σε 3 από τους 121 ασθενείς.

Οι περιορισμοί είναι η ανάγκη για γενική αναισθησία, τα δεδομένα μικρότερης διάρκειας σε σύγκριση με το HIFU και η πιθανότητα να χρειαστεί στο μέλλον επανάληψη ή άλλη θεραπεία. Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία περιγράφεται στον οδηγό εστιακής θεραπείας.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το NanoKnife;

Είναι σύστημα μη αναστρέψιμης ηλεκτροδιάτρησης (IRE). Βελόνες-ηλεκτρόδια τοποθετούνται γύρω από την εστία του καρκίνου και εφαρμόζουν πολύ σύντομους ηλεκτρικούς παλμούς που καταστρέφουν τα κύτταρα χωρίς θερμότητα.

Σε τι διαφέρει από το HIFU;

Το HIFU καταστρέφει τον ιστό με θερμότητα και εφαρμόζεται μέσω του ορθού. Το NanoKnife δεν χρησιμοποιεί θερμότητα και εφαρμόζεται μέσω του περινέου, γι’ αυτό πλεονεκτεί σε πρόσθιες εστίες και σε εστίες κοντά στην ουρήθρα, τον σφιγκτήρα ή τα νεύρα της στύσης.

Γιατί χρειάζεται γενική αναισθησία;

Οι ηλεκτρικοί παλμοί προκαλούν συσπάσεις των μυών. Η γενική αναισθησία με πλήρη μυοχάλαση εξασφαλίζει ότι ο ασθενής δεν κινείται και δεν νιώθει τίποτα.

Πόσο διαρκεί και πότε γυρίζω σπίτι;

Η θεραπεία διαρκεί συνήθως 1–2 ώρες. Η έξοδος από το ΙΑΣΩ είναι συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα, με ουροκαθετήρα για λίγες ημέρες.

Τι δείχνουν τα αποτελέσματα;

Στη μελέτη PRESERVE (121 ασθενείς), στους 12 μήνες το 84% δεν είχε κλινικά σημαντικό καρκίνο στην περιοχή που θεραπεύτηκε, με διατήρηση της εγκράτειας στο 96% και της στύσης στο 84% όσων είχαν καλή στύση πριν. Τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, αλλά μικρότερης διάρκειας από του HIFU.

Πού γίνεται η θεραπεία NanoKnife;

Στο Νοσοκομείο ΙΑΣΩ. Η αξιολόγηση και η παρακολούθηση γίνονται στα ιατρεία στο ΙΑΣΩ και στην Ελευσίνα.

Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ματίνα Βλάχου, MD, FEBU. Τελευταία αναθεώρηση: Οκτώβριος 2026. Πηγές: EAU Guidelines on Prostate Cancer 2026· PRESERVE trial, George et al., Eur Urol 2025· AngioDynamics, NanoKnife System.