Βιοψία προστάτη: διαπερινεϊκή fusion βιοψία με MRI

Βιοψία προστάτη: διαπερινεϊκή fusion βιοψία με MRI

Η βιοψία προστάτη είναι η εξέταση με την οποία τίθεται η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη, όταν το PSA, η δακτυλική εξέταση ή η μαγνητική τομογραφία δείχνουν ύποπτα ευρήματα. Σήμερα γίνεται στοχευμένα, με σύντηξη (fusion) των εικόνων της πολυπαραμετρικής μαγνητικής με τον υπέρηχο, και στις περισσότερες περιπτώσεις διαπερινεϊκά, δηλαδή μέσω του δέρματος του περινέου. Γίνεται με τοπική αναισθησία ή/και μέθη, χωρίς νοσηλεία.

Γνωρίζουμε ότι η αναμονή μιας βιοψίας προκαλεί εύλογη ανησυχία. Παρακάτω εξηγούμε βήμα βήμα τι γίνεται, πώς προετοιμάζεστε και τι ακολουθεί, ώστε να έρθετε ενημερωμένοι και με λιγότερο άγχος.

Περιεχόμενα

• Πότε χρειάζεται βιοψία προστάτη
• Ο ρόλος της πολυπαραμετρικής μαγνητικής
• Τι είναι η fusion βιοψία
• Διαπερινεϊκή ή διορθική βιοψία
• Πώς προετοιμάζεστε
• Πώς γίνεται η εξέταση
• Μετά τη βιοψία
• Τα αποτελέσματα και τα επόμενα βήματα
• Συχνές ερωτήσεις

Πότε χρειάζεται βιοψία προστάτη

Η βιοψία προτείνεται όταν υπάρχει υποψία καρκίνου του προστάτη, για παράδειγμα:

• όταν το PSA είναι αυξημένο ή αυξάνεται σε διαδοχικές μετρήσεις,
• όταν η δακτυλική εξέταση αναδεικνύει σκληρία ή ανωμαλία του αδένα,
• όταν η πολυπαραμετρική μαγνητική δείχνει ύποπτη εστία,
• σε ασθενείς που βρίσκονται σε ενεργό παρακολούθηση, για τον έλεγχο της νόσου.

Ένα αυξημένο PSA δεν σημαίνει από μόνο του καρκίνο· μπορεί να οφείλεται σε καλοήθη υπερπλασία ή φλεγμονή. Γι’ αυτό η απόφαση για βιοψία λαμβάνεται μετά από συνολική εκτίμηση: επανάληψη της μέτρησης, κλινική εξέταση, μέγεθος του αδένα και απεικόνιση.

Ο ρόλος της πολυπαραμετρικής μαγνητικής

Πριν από τη βιοψία συνιστάται πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία του προστάτη. Η εξέταση χαρτογραφεί τον αδένα και βαθμολογεί κάθε ύποπτη περιοχή με την κλίμακα PI-RADS (από 1 έως 5), ανάλογα με την πιθανότητα να πρόκειται για κλινικά σημαντικό καρκίνο.

Η μαγνητική μάς βοηθά με δύο τρόπους: δείχνει πού ακριβώς πρέπει να στοχεύσουμε και, όταν είναι φυσιολογική και η κλινική υποψία χαμηλή, επιτρέπει να αποφασιστεί από κοινού με τον ασθενή στενή παρακολούθηση αντί για βιοψία.

Τι είναι η fusion βιοψία

Στη fusion βιοψία, ειδικό λογισμικό συνδυάζει τις εικόνες της μαγνητικής με την εικόνα του υπερήχου σε πραγματικό χρόνο. Έτσι οι ύποπτες εστίες που σημειώθηκαν στη μαγνητική εμφανίζονται πάνω στην εικόνα του υπερήχου και η βελόνα οδηγείται με ακρίβεια σε αυτές.

Εκτός από τα στοχευμένα δείγματα, λαμβάνονται συνήθως και συστηματικά δείγματα από όλο τον αδένα, ώστε να μη διαφύγουν εστίες που δεν φάνηκαν στη μαγνητική. Ο συνδυασμός αυξάνει την ακρίβεια της διάγνωσης.

Διαπερινεϊκή ή διορθική βιοψία

Η βελόνα μπορεί να φτάσει στον προστάτη με δύο τρόπους:

• Διαπερινεϊκά: μέσω του δέρματος του περινέου, της περιοχής ανάμεσα στο όσχεο και τον πρωκτό. Επειδή η βελόνα δεν διαπερνά το τοίχωμα του εντέρου, ο κίνδυνος λοίμωξης είναι μικρότερος. Γι’ αυτό οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας συστήνουν πλέον αυτή την προσπέλαση.
• Διορθικά: μέσω του τοιχώματος του ορθού. Είναι η παλαιότερη τεχνική και εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Εφαρμόζουμε και τις δύο τεχνικές. Η διαπερινεϊκή βιοψία, την οποία προτιμούμε στις περισσότερες περιπτώσεις, πραγματοποιείται στο ΙΑΣΩ. Η επιλογή δεν γίνεται με τυποποιημένο τρόπο: για κάθε ασθενή συνεκτιμούμε όλους τους παράγοντες της δικής του περίπτωσης, όπως:

• τη θέση και το μέγεθος των ύποπτων εστιών στη μαγνητική (οι εστίες στο πρόσθιο τμήμα και στην κορυφή του αδένα προσεγγίζονται συνήθως καλύτερα διαπερινεϊκά),
• τον όγκο του προστάτη,
• το ιστορικό προηγούμενων βιοψιών ή ουρολοιμώξεων,
• τη φαρμακευτική αγωγή, ιδίως τα αντιπηκτικά ή τα αντιαιμοπεταλιακά,
• τη γενική κατάσταση της υγείας και τα συνοδά νοσήματα, που καθορίζουν και το είδος της αναισθησίας,
• τις προτιμήσεις και τις ανησυχίες του ίδιου του ασθενούς.

Με βάση όλα αυτά, συζητάμε μαζί σας την καταλληλότερη τεχνική πριν από την εξέταση.

Πώς προετοιμάζεστε

• Φάρμακα: ενημερώστε μας εγκαίρως αν παίρνετε αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά. Θα σας πούμε αν και πότε πρέπει να διακοπούν· μη σταματήσετε κανένα φάρμακο χωρίς οδηγία.
• Εξετάσεις: ενδέχεται να ζητηθεί γενική ούρων ή καλλιέργεια, ώστε να αποκλειστεί λοίμωξη πριν από τη βιοψία.
• Αντιβίωση: αν χρειάζεται, θα λάβετε σαφείς οδηγίες για το σχήμα.
• Μαγνητική: φέρτε τις εικόνες (CD) και τη γνωμάτευση της πολυπαραμετρικής μαγνητικής.
• Συνοδός: αν χορηγηθεί μέθη, καλό είναι να σας συνοδεύει κάποιος και να μην οδηγήσετε την ίδια ημέρα.

Πώς γίνεται η εξέταση

Η βιοψία γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον (η διαπερινεϊκή στο ΙΑΣΩ), με τοπική αναισθησία ή/και μέθη, ώστε να είναι καλά ανεκτή. Για την απεικόνιση του προστάτη τοποθετείται λεπτή κεφαλή υπερήχου στο ορθό. Στη διαπερινεϊκή τεχνική, όμως, οι βελόνες περνούν από το δέρμα του περινέου και όχι από το τοίχωμα του εντέρου.

Με τη βοήθεια της σύντηξης εικόνων λαμβάνονται τα στοχευμένα και τα συστηματικά δείγματα, τα οποία αποστέλλονται για ιστολογική εξέταση. Ο ασθενής εξέρχεται μετά από λίγες ώρες και συνήθως την επόμενη μέρα επιστρέφει στην καθημερινή του δραστηριότητα.

Μετά τη βιοψία

Τις επόμενες ημέρες είναι αναμενόμενα:

• λίγο αίμα στα ούρα, που συνήθως υποχωρεί σε λίγες ημέρες,
• αίμα στο σπέρμα, που μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες και δεν είναι επικίνδυνο,
• ήπια ενόχληση ή μικρή εκχύμωση στο περίνεο.

Πίνετε αρκετά υγρά και αποφύγετε την έντονη σωματική καταπόνηση για λίγες ημέρες. Επικοινωνήστε αμέσως μαζί μας αν εμφανίσετε πυρετό ή ρίγη, αδυναμία ούρησης ή έντονη αιμορραγία.

Τα αποτελέσματα και τα επόμενα βήματα

Τα αποτελέσματα της ιστολογικής εξέτασης είναι διαθέσιμα σε συγκριτικά σύντομο χρόνο, ώστε να μην παρατείνεται η αναμονή, και τα συζητάμε μαζί σας σε προσωπικό ραντεβού. Αν βρεθεί καρκίνος, η έκθεση αναφέρει τη βαθμολογία Gleason και την ομάδα βαθμού κατά ISUP (από 1 έως 5), που δείχνουν πόσο επιθετικός είναι ο όγκος, καθώς και σε πόσα και ποια δείγματα εντοπίστηκε.

• Αρνητική βιοψία: συνεχίζουμε την παρακολούθηση με PSA και, όπου χρειάζεται, με νέα μαγνητική. Αν η υποψία παραμένει, μπορεί να συζητηθεί επανάληψη της βιοψίας.
• Καρκίνος χαμηλού κινδύνου: σε επιλεγμένους ασθενείς προτείνεται ενεργός παρακολούθηση αντί για άμεση θεραπεία.
• Κλινικά σημαντικός καρκίνος: ακολουθεί σταδιοποίηση και συζήτηση των θεραπευτικών επιλογών, όπως η ρομποτική ριζική προστατεκτομή ή η ακτινοθεραπεία. Δείτε επίσης ποιοι είναι υποψήφιοι για ριζική προστατεκτομή.

Περισσότερα για τη νόσο θα βρείτε στη σελίδα Καρκίνος του προστάτη.

Συχνές ερωτήσεις

Πονάει η βιοψία προστάτη;

Γίνεται με τοπική αναισθησία ή/και μέθη, ώστε να είναι καλά ανεκτή. Τις επόμενες ημέρες μπορεί να υπάρξει ήπια ενόχληση στο περίνεο, για την οποία συνήθως αρκούν απλά αναλγητικά.

Χρειάζεται νοσηλεία;

Όχι. Ο ασθενής εξέρχεται μετά από λίγες ώρες. Αν χορηγηθεί μέθη, χρειάζεται συνοδός για την επιστροφή.

Πού γίνεται η βιοψία;

Η διαπερινεϊκή βιοψία πραγματοποιείται στο ΙΑΣΩ. Η προεξέταση και η συζήτηση των αποτελεσμάτων γίνονται στα ιατρεία μας, στο Μαρούσι (εντός ΙΑΣΩ) και στην Ελευσίνα.

Μπορεί η βιοψία να «απλώσει» τον καρκίνο;

Είναι ένας συχνός φόβος. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η βιοψία επηρεάζει την εξέλιξη της νόσου. Αντίθετα, η ακριβής διάγνωση είναι αυτή που επιτρέπει να επιλεγεί η σωστή θεραπεία.

Αν η μαγνητική είναι φυσιολογική, χρειάζεται βιοψία;

Όχι πάντα. Όταν η μαγνητική δεν δείχνει ύποπτη εστία και η κλινική υποψία είναι χαμηλή, μπορεί να αποφασιστεί από κοινού παρακολούθηση με PSA αντί για βιοψία.

Επηρεάζει η βιοψία τη στύση ή την εγκράτεια;

Δεν αναμένεται μόνιμη επίδραση. Παροδικά μπορεί να εμφανιστεί αίμα στο σπέρμα, που υποχωρεί μόνο του.

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Τα αποτελέσματα της ιστολογικής εξέτασης είναι διαθέσιμα σε συγκριτικά σύντομο χρόνο. Τα συζητάμε σε προσωπικό ραντεβού, όπου σχεδιάζουμε και τα επόμενα βήματα.

Για να συζητήσετε αν χρειάζεστε βιοψία ή για να προγραμματίσετε την εξέταση, επικοινωνήστε με το ιατρείο.