HIFU Focal One: εστιακή θεραπεία καρκίνου του προστάτη με εστιασμένους υπερήχους

HIFU Focal One: εστιακή θεραπεία καρκίνου του προστάτη με εστιασμένους υπερήχους

Το HIFU (High-Intensity Focused Ultrasound) είναι θεραπεία με εστιασμένους υπερήχους υψηλής έντασης. Στον καρκίνο του προστάτη χρησιμοποιείται ως εστιακή θεραπεία: καταστρέφει μόνο την περιοχή του αδένα όπου βρίσκεται ο σημαντικός καρκίνος, χωρίς τομή, χωρίς βελόνες και χωρίς ακτινοβολία. Στο ΙΑΣΩ εφαρμόζω το HIFU με το ρομποτικό σύστημα Focal One.

Περιεχόμενα

• Τι είναι το HIFU
• Το ρομποτικό σύστημα Focal One
• Για ποιον ταιριάζει
• Πώς γίνεται, βήμα-βήμα
• Ανάρρωση
• Αποτελέσματα
• Παρενέργειες
• Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το HIFU

Όπως ένας μεγεθυντικός φακός συγκεντρώνει το φως του ήλιου σε ένα σημείο, έτσι ο ηχοβολέας του HIFU συγκεντρώνει τους υπερήχους σε μια πολύ μικρή περιοχή. Εκεί η θερμοκρασία ανεβαίνει απότομα, μέσα σε δευτερόλεπτα, και ο ιστός καταστρέφεται. Οι ιστοί που διασχίζει η δέσμη πριν και μετά το σημείο εστίασης δεν θερμαίνονται σημαντικά. Ο ηχοβολέας τοποθετείται στο ορθό, ακριβώς πίσω από τον προστάτη.

Το ρομποτικό σύστημα Focal One

Το Focal One είναι ρομποτική πλατφόρμα σχεδιασμένη ειδικά για την εστιακή θεραπεία του προστάτη και ελέγχεται από τον ουρολόγο. Τα βασικά του στοιχεία:

• Σύντηξη εικόνων: οι εικόνες της μαγνητικής και ο χάρτης της βιοψίας συγχωνεύονται με τον υπέρηχο κατά τη θεραπεία, με ελαστική σύντηξη που προσαρμόζεται στο σχήμα του προστάτη εκείνη τη στιγμή.
• Δυναμική εστίαση: ο ηχοβολέας μετακινεί ηλεκτρονικά το σημείο εστίασης σε διαφορετικά βάθη, ώστε η ενέργεια να καλύπτει με ακρίβεια το σχήμα της εστίας.
• Ρομποτική τοποθέτηση: η θεραπεία εκτελείται από ρομποτικό σύστημα με αυτόματους μηχανισμούς ασφαλείας, υπό συνεχή παρακολούθηση με υπέρηχο σε πραγματικό χρόνο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η θεραπεία σχεδιάζεται πάνω στον ίδιο χάρτη που προέκυψε από τη μαγνητική και τη στοχευμένη βιοψία. Γι’ αυτό η ποιότητα της διάγνωσης έχει τόσο μεγάλη σημασία: Τεχνικές βιοψίας προστάτη.

Για ποιον ταιριάζει

Το HIFU ταιριάζει συνήθως σε άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο ενδιάμεσου κινδύνου, με μία κύρια εστία ορατή στη μαγνητική και επιβεβαιωμένη με βιοψία, κυρίως στο οπίσθιο ή πλάγιο τμήμα του αδένα. Μπορεί να μην είναι κατάλληλο όταν:

• η εστία βρίσκεται πολύ πρόσθια σε μεγάλο προστάτη, σε απόσταση που η δέσμη δεν καλύπτει με ασφάλεια,
• υπάρχουν μεγάλες αποτιτανώσεις στη διαδρομή της δέσμης,
• υπάρχει πάθηση ή προηγούμενη επέμβαση του ορθού που δυσκολεύει την τοποθέτηση του ηχοβολέα.

Σε πρόσθιες εστίες ή κοντά σε ευαίσθητες δομές εξετάζουμε το NanoKnife. Γενικά κριτήρια καταλληλότητας: Εστιακή θεραπεία: για ποιον είναι κατάλληλη.

Πώς γίνεται, βήμα-βήμα

1. Σχεδιασμός: μελετώ τη μαγνητική και τα αποτελέσματα της βιοψίας και ορίζω την περιοχή θεραπείας με περιθώριο ασφαλείας.
2. Προετοιμασία: καθαρισμός του εντέρου με κλύσμα και οδηγίες για τα φάρμακα, ιδίως τα αντιπηκτικά.
3. Αναισθησία: γενική ή ραχιαία, στο χειρουργείο του ΙΑΣΩ.
4. Θεραπεία: ο ηχοβολέας τοποθετείται στο ορθό, οι εικόνες συγχωνεύονται και το ρομποτικό σύστημα εφαρμόζει την ενέργεια σημείο προς σημείο, υπό συνεχή απεικόνιση. Διάρκεια συνήθως 1–2 ώρες.
5. Ολοκλήρωση: τοποθετείται ουροκαθετήρας για λίγες ημέρες· η έξοδος είναι συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

Ανάρρωση

Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε ελαφριές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες. Για μερικές εβδομάδες μπορεί να υπάρχει συχνουρία, ενόχληση ή λίγο αίμα στα ούρα, καθώς και αποβολή μικρών τεμαχίων ιστού με την ούρηση, που είναι αναμενόμενη. Έντονη άσκηση, ποδήλατο και σεξουαλική επαφή συνήθως μετά από 2–4 εβδομάδες. Επικοινωνήστε άμεσα αν εμφανιστεί πυρετός, αδυναμία ούρησης ή έντονη αιματουρία.

Αποτελέσματα

Το HIFU είναι μία από τις εστιακές θεραπείες με τη μεγαλύτερη εμπειρία διεθνώς. Σε δεδομένα 1.379 ασθενών με εστιακό HIFU (European Urology, 2022), περίπου 7 στους 10 δεν είχαν χρειαστεί θεραπεία ολόκληρου του αδένα στα 7 χρόνια, ενώ περίπου 1 στους 5 χρειάστηκε επανάληψη της εστιακής θεραπείας. Στη μελέτη HIFI (2024), με 3.328 ασθενείς σε 46 κέντρα, το HIFU (κυρίως με Focal One) είχε παρόμοιο ποσοστό ασθενών χωρίς ανάγκη συμπληρωματικής θεραπείας με τη ριζική προστατεκτομή στους 30 μήνες (περίπου 90% έναντι 86%), με καλύτερη διατήρηση της εγκράτειας και της στύσης. Η HIFI δεν ήταν τυχαιοποιημένη και περιλάμβανε και θεραπείες μεγαλύτερου τμήματος του αδένα, κάτι που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.

Παρενέργειες

• Παροδικά ενοχλητικά συμπτώματα ούρησης και αίμα στα ούρα.
• Παροδική επίσχεση ούρων ή στένωση της ουρήθρας σε μικρό ποσοστό.
• Ουρολοίμωξη.
• Μείωση του όγκου του σπέρματος· επηρεασμός της στύσης σε ορισμένους ασθενείς, συνήθως μικρότερος από τις ριζικές θεραπείες.
• Πολύ σπάνια, συρίγγιο μεταξύ ουρήθρας και ορθού.

Τον κίνδυνο για τον δικό σας προστάτη τον συζητάμε αναλυτικά πριν από τη θεραπεία, με βάση τη θέση και το μέγεθος της εστίας. Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία περιγράφεται στον οδηγό εστιακής θεραπείας.

Συχνές ερωτήσεις

Πονάει η θεραπεία HIFU;

Όχι κατά τη διάρκεια, γιατί γίνεται με γενική ή ραχιαία αναισθησία. Μετά μπορεί να υπάρχει ήπια ενόχληση στην ούρηση για λίγες ημέρες, που ελέγχεται με απλά παυσίπονα.

Πόσο διαρκεί και πότε γυρίζω σπίτι;

Η θεραπεία διαρκεί συνήθως 1–2 ώρες, ανάλογα με τον όγκο που θεραπεύεται. Η έξοδος από το ΙΑΣΩ είναι συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

Θα χρειαστώ καθετήρα;

Συνήθως ναι, για λίγες ημέρες, επειδή ο προστάτης διογκώνεται προσωρινά μετά τη θεραπεία.

Μπορεί το HIFU να επαναληφθεί;

Ναι. Αν στην παρακολούθηση βρεθεί υπολειπόμενος καρκίνος, η θεραπεία μπορεί να επαναληφθεί, ενώ παραμένουν διαθέσιμες η ριζική προστατεκτομή και η ακτινοθεραπεία.

Είναι κατάλληλο για όλες τις εστίες;

Όχι. Εστίες πολύ πρόσθια σε μεγάλους αδένες, μεγάλες αποτιτανώσεις στη διαδρομή της δέσμης ή παθήσεις του ορθού μπορεί να το αποκλείουν. Τότε εξετάζουμε το NanoKnife ή άλλη θεραπεία.

Πού γίνεται η θεραπεία HIFU Focal One;

Στο Νοσοκομείο ΙΑΣΩ. Η αξιολόγηση και η παρακολούθηση γίνονται στα ιατρεία στο ΙΑΣΩ και στην Ελευσίνα.

Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ματίνα Βλάχου, MD, FEBU. Τελευταία αναθεώρηση: Οκτώβριος 2026. Πηγές: EAU Guidelines on Prostate Cancer 2026· Reddy et al., Eur Urol 2022· HIFI study, AUA 2024· Focal One, EDAP TMS.