Διαπερινεϊκή ή διορθική βιοψία προστάτη: διαφορές, λοιμώξεις και τι συστήνουν οι οδηγίες

Διαπερινεϊκή ή διορθική βιοψία προστάτη: διαφορές, λοιμώξεις και τι συστήνουν οι οδηγίες

Υπάρχουν δύο δρόμοι για να φτάσει η βελόνα στον προστάτη: μέσα από το τοίχωμα του ορθού (διορθική βιοψία) ή μέσα από το δέρμα του περινέου (διαπερινεϊκή βιοψία). Για δεκαετίες η διορθική ήταν ο κανόνας. Σήμερα οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες συστήνουν τη διαπερινεϊκή, κυρίως λόγω του μικρότερου κινδύνου λοίμωξης. Σε αυτή τη σελίδα συγκρίνω τις δύο προσπελάσεις με βάση τα δεδομένα, όχι τα συνθήματα, και εξηγώ πότε η διορθική παραμένει λογική επιλογή.

Για το πώς γίνεται η βιοψία συνολικά, διαβάστε τον πλήρη οδηγό Βιοψία προστάτη.

Περιεχόμενα

• Οι δύο δρόμοι
• Λοιμώξεις: τι λένε οι μελέτες
• Ανίχνευση καρκίνου
• Πόνος και αναισθησία
• Αντιβίωση
• Σύγκριση με μια ματιά
• Πότε η διορθική παραμένει επιλογή
• Συχνές ερωτήσεις

Οι δύο δρόμοι

Και στις δύο τεχνικές ο υπερηχογραφικός ηχοβολέας εισάγεται στο ορθό για να απεικονίσει τον προστάτη. Η διαφορά είναι από πού περνά η βελόνα:

• Διορθική (transrectal, TRUS): η βελόνα περνά μέσα από το τοίχωμα του ορθού, δίπλα στον ηχοβολέα. Γρήγορη, χωρίς τομή στο δέρμα, αλλά η βελόνα διασχίζει περιβάλλον πλούσιο σε βακτήρια.
• Διαπερινεϊκή (transperineal): η βελόνα περνά από το δέρμα του περινέου, μετά από τοπική αναισθησία, υπό καθοδήγηση του ίδιου υπερήχου. Το ορθό δεν τρυπιέται.

Η διαπερινεϊκή οδός δίνει επίσης καλύτερη πρόσβαση στην πρόσθια ζώνη και την κορυφή του αδένα, περιοχές που η διορθική βελόνα φτάνει δύσκολα και όπου κρύβονται αρκετοί καρκίνοι που «ξέφευγαν» παλιότερα.

Λοιμώξεις: τι λένε οι μελέτες

Αυτός είναι ο κύριος λόγος της αλλαγής. Στη διορθική βιοψία, παρά την αντιβίωση, 2–5% των ανδρών εμφανίζουν λοίμωξη και περίπου 1% σοβαρή σήψη που απαιτεί νοσηλεία, με αυξητική τάση λόγω ανθεκτικών βακτηρίων. Τα δεδομένα για τη διαπερινεϊκή:

• PREVENT (JAMA Oncology, 2024): τυχαιοποιημένη, 742 άνδρες. Λοιμώξεις 0 στους 372 με διαπερινεϊκή χωρίς αντιβίωση, έναντι 6 (1,6%) στους 370 με διορθική με στοχευμένη αντιβίωση.
• ProBE-PC (Journal of Urology, 2024): τυχαιοποιημένη, 718 άνδρες. Λοιμώξεις 3% και στις δύο ομάδες στις 30 ημέρες, χωρίς στατιστική διαφορά. Η μελέτη μετρούσε και λοιμώξεις που δεν σχετίζονταν απαραίτητα με τη βιοψία.
• TRANSLATE (Lancet Oncology, 2025): τυχαιοποιημένη, 1.126 άνδρες. Λοιμώξεις 22 στους 673 με διαπερινεϊκή έναντι 37 στους 657 με διορθική (σχετικός κίνδυνος 0,55).
• Ανασκόπηση 23 μελετών, 12.324 ασθενείς: ποσοστά λοίμωξης μετά από διαπερινεϊκή βιοψία συγκρίσιμα με και χωρίς αντιβιοτική προφύλαξη, που είναι η βάση της σύστασης της EAU για παράλειψη της αντιβίωσης.

Το συμπέρασμα που θεωρώ ειλικρινές: η διαπερινεϊκή μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο λοίμωξης και σχεδόν εξαλείφει τη σοβαρή σήψη, αλλά δεν τον μηδενίζει. Όποιος γράφει «μηδενικός κίνδυνος» δεν έχει διαβάσει την ProBE-PC.

Ανίχνευση καρκίνου

Οι ίδιες μελέτες δεν βρήκαν διαφορά στην ανίχνευση κλινικά σημαντικού καρκίνου: στην PREVENT 55% έναντι 52%, στην TRANSLATE επίσης παρόμοια ποσοστά. Η διαπερινεϊκή υπερέχει ελαφρά στις πρόσθιες εστίες. Με άλλα λόγια, η αλλαγή οδού δεν κοστίζει σε διαγνωστική ακρίβεια.

Πόνος και αναισθησία

Η διορθική βιοψία γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία γύρω από τον προστάτη, χωρίς τσίμπημα στο δέρμα. Η διαπερινεϊκή προσθέτει μια ένεση αναισθητικού στο δέρμα του περινέου. Με σωστή τεχνική οι δύο μέθοδοι είναι εξίσου ανεκτές· στην TRANSLATE η διαπερινεϊκή έγινε με τοπική αναισθησία σε εξωτερική βάση και η πλειονότητα των ανδρών την ανέχθηκε καλά. Αναλυτικά: Πονάει η βιοψία προστάτη;

Αντιβίωση

Στη διορθική βιοψία η αντιβιοτική προφύλαξη είναι υποχρεωτική, ιδανικά στοχευμένη με βάση καλλιέργεια ορθού, μαζί με καθαρισμό του ορθού με ιωδιούχο ποβιδόνη (EAU 2026, ισχυρές συστάσεις). Στη διαπερινεϊκή οι ίδιες οδηγίες επιτρέπουν την παράλειψη της αντιβίωσης σε ασθενείς χωρίς παράγοντες κινδύνου. Αυτό δεν είναι μόνο άνεση για τον ασθενή· είναι και μείωση της αντιβιοτικής αντοχής στον πληθυσμό.

Σύγκριση με μια ματιά

Πότε η διορθική παραμένει επιλογή

Προτιμώ τη διαπερινεϊκή στις περισσότερες περιπτώσεις. Η διορθική παραμένει λογική επιλογή όταν η ανατομία του περινέου ή προηγούμενη χειρουργική επέμβαση δυσκολεύει την πρόσβαση, όταν ο ασθενής δεν μπορεί να τοποθετηθεί στη θέση λιθοτομής, ή σε συγκεκριμένες κλινικές συνθήκες που συζητάμε πριν από την εξέταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζονται όλα τα μέτρα πρόληψης λοίμωξης που προβλέπουν οι οδηγίες. Και τότε η βιοψία παραμένει στοχευμένη: με τον μικρο-υπερηχογράφο ExactVu οι ύποπτες εστίες απεικονίζονται και στοχεύονται σε πραγματικό χρόνο και διορθικά.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια βιοψία προστάτη είναι καλύτερη, η διαπερινεϊκή ή η διορθική;

Οι Ευρωπαϊκές Οδηγίες συστήνουν τη διαπερινεϊκή λόγω μικρότερου κινδύνου λοίμωξης και καλύτερης πρόσβασης στην πρόσθια ζώνη. Η διαγνωστική ακρίβεια είναι ισοδύναμη.

Η διαπερινεϊκή βιοψία έχει μηδενικό κίνδυνο λοίμωξης;

Όχι. Πολύ χαμηλό, κοντά στο μηδέν για σοβαρή σήψη, αλλά όχι μηδενικό. Στις τυχαιοποιημένες μελέτες τα ποσοστά κυμαίνονται από 0% έως 3%.

Χρειάζομαι αντιβίωση στη διαπερινεϊκή βιοψία;

Σε ασθενείς χωρίς παράγοντες κινδύνου οι οδηγίες επιτρέπουν την παράλειψή της. Η απόφαση εξατομικεύεται.

Πονάει περισσότερο η διαπερινεϊκή;

Όχι, με σωστή τοπική αναισθησία. Υπάρχει επιπλέον το τσίμπημα της ένεσης στο δέρμα, που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα.

Η fusion βιοψία είναι διαπερινεϊκή ή διορθική;

Μπορεί να γίνει και με τους δύο τρόπους. Στο ΙΑΣΩ η fusion βιοψία με τα συστήματα BK, bioPSee και Mona Lisa γίνεται διαπερινεϊκά. Με τον μικρο-υπερηχογράφο ExactVu η στοχευμένη βιοψία μπορεί να γίνει είτε διαπερινεϊκά είτε διορθικά, όταν η διορθική ενδείκνυται.

Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Ματίνα Βλάχου, MD, FEBU. Τελευταία αναθεώρηση: Οκτώβριος 2026. Πηγές: EAU Guidelines on Prostate Cancer & Urological Infections 2026· PREVENT, JAMA Oncol 2024· ProBE-PC, J Urol 2024· TRANSLATE, Lancet Oncol 2025.