Αιματουρία

Αιματουρία είναι η κατάσταση κατά την οποία ο ασθενής αποβάλλει ούρα που περιέχουν αίμα. Όταν τα ούρα είναι εμφανώς κόκκινα η αιματουρία λέγεται μακροσκοπική, δηλαδή φαίνεται «με το μάτι», ενώ μικροσκοπική χαρακτηρίζεται η αιματουρία όταν η παρουσία του αίματος αποκαλύπτεται μόνο μικροσκοπικά, δηλαδή φαίνεται στη γενική εξέταση των ούρων.

Κόκκινα ούρα δεν σημαίνει απαραίτητα και αιματηρά ούρα.

Τα ούρα είναι δυνατόν να χρωματιστούν κόκκινα μετά τη λήψη διαφόρων φαρμάκων (ριφαμπικίνη, φαινολοφθαλείνη, φαινοθειαζίνες κ.α.), τη λήψη διαφόρων τροφών (παντζάρια, βατόμουρα), ή χρωστικών με τις τροφές (ροδαμίνη Β), ή σε άλλες καταστάσεις όπως η αιμοσφαιρινουρία, η μυοσφαιρινουρία, κ.λπ. Στις περιπτώσεις αυτές, η γενική εξέταση ούρων αποκαλύπτει φυσιολογικό αριθμό ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Ιδιαίτερη σημασία για να τεθεί η διάγνωση του αιτίου της αιματουρίας έχει ο προσδιορισμός των χαρακτήρων της, αν δηλαδή αυτή είναι: μακροσκοπική ή μικροσκοπική, αν εμφανίζεται στην αρχή, το τέλος ή καθ’ όλη τη διάρκεια της ούρησης, αν συνοδεύεται από πήγματα, ή όχι. Επίσης αν υπάρχει ταυτόχρονα πόνος, πυρετός ή συμπτώματα κατά την ούρηση (τσούξιμο, κάψιμο δυσκολία).

Η αρχική αιματουρία συνήθως υποδηλώνει ότι η προέλευση του αίματος είναι από την ουρήθρα, η τελική ότι το αίμα προέρχεται από τον αυχένα-τρίγωνο της ουροδόχου κύστεως και του προστάτη, ενώ η ολική αιματουρία υποδηλώνει ότι η αιμορραγία προέρχεται από την ουροδόχο κύστη, τον προστάτη ή το ανώτερο ουροποιητικό (νεφρός-ουρητήρας).

Η παρουσία πόνου κατά την αιματουρία συνήθως είναι ενδεικτική (αλλά όχι αποδεικτική) της ύπαρξης φλεγμονής ή λιθίασης, ενώ η ανώδυνη αιματουρία συνδυάζεται συνηθέστερα με κάποια κακοήθη πάθηση του ουροποιητικού συστήματος. Τα πήγματα δίνουν πληροφορίες για τη βαρύτητα της αιματουρίας, ενώ το σχήμα τους (πχ. σαν μακαρόνια) μπορεί να κατευθύνουν στην αναγνώριση της εντόπισης του αιτίου.

Η αιματουρία μπορεί να αποτελεί εκδήλωση πολλών ουρολογικών παθήσεων όπως είναι οι λοιμώξεις, οι λίθοι του ουροποιητικού, η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη και τα κακοήθη νεοπλάσματα του ουροποιητικού (καρκίνος νεφρού, ουροδόχου κύστεως, ουρητήρα, προστάτη).

Αιματουρία μπορεί να εκδηλωθεί και επί απουσίας ουρολογικού νοσήματος.
Για παράδειγμα, διαταραχές της πήξης του αίματος, λήψη αντιπηκτικών φαρμάκων ή διάφορα αιματολογικά νοσήματα μπορούν να προκαλέσουν την εμφάνιση αίματος στα ούρα.

Τέλος, υγιή κατά τα άλλα άτομα που υποβάλλονται σε βαριά σωματική κόπωση παρουσιάζουν πολλές φορές παροδική πρωτεϊνουρία και αιματουρία.

Σε όλες τις περιπτώσεις, είναι απαραίτητο να γίνεται λεπτομερής διαγνωστική μελέτη, στην οποία (εκτός από το ιστορικό και τη φυσική εξέταση) θα πρέπει να περιλαμβάνονται εργαστηριακές εξετάσεις (γενική και καλλιέργεια ούρων, κυτταρολογική εξέταση ούρων) και απεικονιστικός έλεγχος (π.χ. υπερηχοτομογράφημα, αξονική τομογραφία), καθώς και κυστεοσκόπηση για τον αποκλεισμό κακοήθους νόσου του ουροποιητικού.

Στις όλες τις περιπτώσεις απαιτείται ενδελεχής έλεγχος του ουροποιητικού ώστε να αποκαλυφθεί τελικά το υποκείμενο αίτιο. Η αιματουρία οποιουδήποτε βαθμού είναι σοβαρό σύμπτωμα και στους ενηλίκους θα πρέπει να θεωρείται εκδήλωση κακοήθους νόσου του ουροποιητικού μέχρις αποδείξεως του εναντίου.

Σε κάθε περίπτωση αιματουρίας , μικροσκοπικής ή μακροσκοπικής , ακρογωνιαίος λίθος των διαγνωστικών εργαλείων υψηλής ακρίβειας είναι η κυστεοσκόπηση.

Εικόνα 1. Εύκαπτη κυστεοσκόπηση

Εικόνα 2. Άκαπτη Κυστεοσκόπηση

Με την κυστεοσκόπηση στον άνδρα επισκοπείται ολόκληρο το μήκος της ουρήθρας, ο προστάτης αδένας και στη συνέχεια η ουροδόχος κύστη. Στις γυναίκες η εξέταση είναι πιο απλή απ’ την στιγμή που το εύρος της ουρήθρας είναι μόλις 2-3 εκατοστά.

Άλλα αίτια διενέργειας κυστεοσκοπικού ελέγχου εκτός της αιματουρίας είναι:

 

  • Υποτροπιάζουσες Ουρολοιμώξεις
  • Ακράτεια Ούρων
  • Χρόνιο Πυελικό άλγος
  • Διαταραχές Ούρησης
  • Παρακολούθηση υποτροπής σε ‘ογκους ουροδόχου κύστεως
  • Υπερπλασία προστάτη
  • Στενώματα Ουρήθρας
  • Λιθίαση κύστεως